ვის მივცე ხმა?

ერთი საკმაოდ საინტერესო პოსტი ვნახე მიმდინარე მოვლენებზე. იდეა ის იყო, რომ კიდევ ერთხელ ცხელ გულზე ნუ მიიღებთ გადაწყვეტილებასო. საზარელი რა მოხდაო, მაგრამ ამ ემოციებში უფრო მნიშველოვანი რამ არ გამოგვეპაროსო, ან იგივე შეცდომა არ დავუშვათო. დასხედით და დაფიქრდით ვინ რა გააკეთაო და ისე გადაწყვიტეთ თქვენი ხმის და, შესაბამისად, ქვეყნის ბედიო.

ეს დღეები ძალიან დაბნეული ვარ, არ ვიცი ვის მივაშავო ეს ჩემი ხმა, რომელიც შეიძლება არაფერს წყვეტს, შეიძლება ყველაფერი უკვე წინასწარ განსაზღვრულია, მაგრამ, ჩემთვის მაინც მეცოდინება, რომ რაღაცაზე ვფიქრობდი, როცა ამ გადაწყვეტილებას ვიღებდი. ჩემთვის მაინც მეცოდინება, რომ ამას შეგნებულად, გააზრებულად ვაკეთებდი და რაღაც მოტივაცია მქონდა. და ბოლო ბოლო, მეცოდინება, რომ ჩემი ბრალია და შევწყვეტ დამნაშავის ძიების პროცესს.

ჰოდა ახლა მინდა ჩემთვის გავიაზრო, ვის რა გაუკეთებია და დასკვნამდე მივიდე. პირველ რიგში მგონია, რომ ამ მსჯელობაში წინასაარჩევნო პროგრამები და დაპირებები უნდა დავიკიდო. ვისწავლე, რომ ნებისმიერი წინასაარჩევნო პროგრამა პოპულიტურა და ამ პროცესს განაპირობებს:

მოვისმინე - გულზე მომხვდა - შემიპყრო - ავჟიტირდი - შევები, დავიკერე.

კონკრეტული მაგალითები? ა, ბატონო:

· ჩემი მიზანია, რომ გამთლიანებული საქართველო ვნახოთ...
თუ დავფიქრდებით, გავიაზრებთ, ვნახავთ, რომ დაპირებაც არაა. ეს ზოგი ადამიანისთვის მიზანია, ზოგისთვის ოცნება. ტრა ლა ლა ლა ... მაგრამ ისე ემოციურად იყო წარმოთქმული, გულზე მჯიღის ცემით, ცრემლის გადმოგორებით თვალზე, რომ ჩვენ დაპირებად აღვიქვით და ეს ჩვენ რაღაც პროცენტი ვართ ...

· ჩემი მოსვლის შემდეგ, მე ყველაფერს გავაკეთებ, რომ თქვენ გქოდეთ უფასო განათლება, უფასო დენი, უფასო ჯანდაცვა (უფასო ჯანდაბააააა - რა მნიშვნელობა აქვს მეორე ნაწილში რა იქნება, წინ ხომ სიტყვა უფასოა)
თუ დავფიქრდებით, გავიაზრებთ, მივხვდებით, რომ უფასო რაღაც გვექნება მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ის არ გვექნება! მაგრამ ამას სანამ იტყოდა, ვინც იტყოდა, მანამდე ფასები შეგვახსენა, ის ფასები, რომელსაც ვიხდით ახლა, ჰოდა, კონტრასტი შეიქმნა და ჩვენ ესე (უფასოდ) ცხოვრება ძალიან მოგვინდა და ეს ჩვენ რაღაც პროცენტი ვართ...

· მე ვეცდები რუსეთთან ურთიერთობის დალაგებას
თუ დავფიქრდებით, გავიაზრებთ, წესით ერთხმად ვეტყვით: „მოდი იდი ნახუი, სანამ არ გვეტყვი, როგორ აპირებ ამას, სანამ კონკრეტულ გეგმას არ დადებ“. მეც ვეცადე ჩემ უფროსთან საქმე დამელაგებინა, მაგრამ, არაფერი გამომივიდა - რატომ იცით? მას არ უნდოდა. მაგრამ სანამ ამ დაპირებას გააკეთებდა, აგვისტოს ომის კოლაჟი გაუშვა, დაღუპული ბიჭების ისტორიები მოგვიყვა, თან ვითომ ეს კადრები არ კმაროდა დასაზაფრად, მძაფრი მუსიკა დაადო, დიქტორი მოძებნა განსაკუთრებული, „სოკოლოვისებური“ ხმით. ჩვენ კი მომხდარი ძალიან გვტკიოდა და ისევე ძალიან, როგორც გვტკიოდა, მოგვინდა რუსეთთან დალაგებული ურთიერთობა. მერე რა, რომ გვითხრა, ვეცდებიო, ჩვენ ეს მაინც დაპირებად აღვიქვით და ეს ჩვენ რაღაც პროცენტი ვართ...

მოკლედ აღარ გავაგრძელებ, ასეთი მაგალითი ბევრია. ჩვენ არ დავფიქრდით, პროცენტი პროცენტს მიემატა და არჩევანი გაკეთდა. ვიღაცისთვის შეუსრულებელი დაპირებების წუწუნის 4 წელი, ვიღაცისთვის კი, ნეტარების 4 წელი, გარანტირებული ხელფასით არაფრის კეთებისთვის, გარანტირებული ხელშეუხებლობით დანაშაულის ჩადენისას, გარანტირებული მიკროფონით თვითრეალიზებისთვის. ამ არ ფიქრით მივიღეთ ის, რომ ახლა არის რაღაც კატეგორია ადამიანების (ბევრი), რომლებმაც არჩევნებამდე 9 დღით ადრე არ ვიცით ვინ ავირჩიოთ.

მომწონს ნაციონალური მოძრაობა, იმიტომ რომ:

· შევარდნაძის რეჟიმი დაამარცხა (კი, ჩვენს გარეშე ვერ იზამდა ამას, მაგრამ მანამდე ეს ვერავინ ვერ შეძლო)

· მნიშვნელოვანი რეფორმები გაატარა (ნაწილობრივ, როცა დაჭირდათ ბევრი რამე უკან დააბრუნეს, ბევრიც წინასწარდაანონსებული, გაწერილი, აღარ გააკეთეს), მაგრამ:

o გარეთ სიარულის აღარ მეშინია

o სახლს, რომ ვტოვებ, არ მეშინია, რომ გაქურდული დამხვდება

o მიწისქვეშა გადასასვლელში მობილურს და ფულს აღარ მაცლიან

o სამსახურს, რომ ვერ ვიშოვიდი, რა ჭკვიანიც არ უნდა ვყოფილიყავი, ვიშოვე

o რაც არ უნდა მემეცადინა, უმაღლესში, რომ ვერ მოვხვდებოდი, მოვხვდი

o ბევრი, დიდი , დანგრეული შენობა, რომ იდგა, შემცირდა მათი რაოდენობა

· დენი, წყალი, გაზი და გზა მაქვს 21-ე საუკუნეში, რის საფასურსაც ვიხდი (მანამდედაც ვიხდიდი, მაგრამ არ მქონდა)

· ახალი ქალაქები აშენდა, ტურისტები მომრავლდნენ

· კრიმინალური სამყარო დაამარცხეს (მაგრამ ჩემთვის ის უფრო მიუღებელია პოლიციელი, რომ იგივეს ჩადის)

არ მომწონს ნაციონალური მოძრაობა, იმიტომ რომ:

· ორმაგი სტანდარტებით მართავდნენ ქვეყანას / კანონის წინაშე ყველა თანაბარი არ იყო. მაგალითად: გვირგვლიანის მკვლელები სათანადოდ არ დაისაჯნენ.

· სასამართლოს არაფერი ეშველა

· მედია არ გათავისუფლდა

· დიქტატურა ლიბერალიზმში შეფუთა და შემომასაღა - როცა დაჭირდა ვაუჩერები არიგა და დასაქმების სამინისტრო შექმნა

· პიარს გადაყვა - უფრო მნიშველოვანიდან უმნიშვნელოზე გადაქონდა ჩემი ყურადღება

· ჭკვიანი ადამიანები არ შემოიკრიბა

· გონზე არ იყო რა ხდებოდა ბევრ ის სფეროში, რომელსაც მსოფლიოსთვის მისაბაძს ეძახდა

· არაფერი გააკეთეს იმისთვის, რომ სამოქალაქო საზოგადოება შემდგარიყო

· განსხვავებული შეხედულებების ადამიანები, დევნეს

· არაფერი გააკეთეს იმისთვის, რომ დღეს ასეთ მდგომარეობაში არ ვყოფოლიყავით და ორს შორის არჩევანის წინაშე არ დავმდგარიყავით

ანუ რეალურად ძალიან მნიშველოვანი, ფუნდამეტური რაღაცეები არ გააკეთეს.

მომწონს ქართული ოცნება, იმიტომ რომ:

· ხელისუფლება გამოაფხიზლა (თუმცა, არც ის გამიკვირდება გარიგებულები იყვნენ)

· მათი გამოჩენის მერე, ხალხიც უფრო გამოფხიზლდა

· რევოლუციით ხელისუფლების ცვლილების მომხრეებიც მაინცადამაინც არ არიან

არ მომწონს ქართული ოცნება, იმიტომ რომ:

· მასზე არაფერი ვიცი

· არ მომწონს აფიშირებული ქველმოქმედება

· არ მომწონს, როცა უკვე ეხლა, სანამ მოვლენ, ჯერ ერთს ამბობენ და მერე მეორეს

· ხალხს, ვისაც მისი არ ჯერა, ან გაურკვეველი მიზეზების გამო ეშინია საკუთარი პოზიციის დაფიქსირება, ან დაღლილია და აღარ უნდა მიტინგებზე დგომა, დასჯით ემუქრება (მათ შვილებსაც)

· მის ნახმარს ორმაგი ფასი უნდა დავადო, რაღაც გაურკვეველი მიზეზებით

· ჯერ ამათ რამდენი ნაგავი გამოყვათ, რამდენი სულელი თანამდებობაზე დანიშნეს, რომ გვერდშიდგომა დაეფასებინათ, და მანდ რამდენი ეგეთია, სად წავა ამდენი ხალხი

· 20-მდე ადამიანი მაინც ვიცი, ვინც შიგნითაა და ყველას პრეზიდენტობა უნდა

· ვერ ვიგებ რა იდეის ირგვლივ ერთიანდებიან

· აკნინებენ სექსუალურ, ეროვნულ უმცირესობებს

· ოცნებობენ საბჭოთა კავშირზე

· ბევრი ამორალური, მიუღებელი სახეა - უმეტესად იმ ადამიანების ერთიანობაა, რომელიც ყველა ნავში სხდებოდნენ და მათი კეთილსინდისიერების არ მჯერა

· ვეჭვობ, რომ რუსეთის წისქვილზე ასხამენ წყალს

· ჩვენზე სულელი აღმოჩნდა და, როგორც ამბობს, იმას რასაც ჩვენ მხოლოდ ხმა მივეცით, აფინანსებდა.

· პოლიტიკურ ქულებს მიუღებელი ხერხებით იწერს

· არ გვენდობა, რადგან ეგონა, რომ თუ ამ კადრებს მანამდე არ გამოაჩენდა, იგივე რეაქცია არ გვექნებოდა

სხვები

· ქდმ და ახალი მემარჯვენეები - უნიჭო ნაციონალური მოძრაობები ;

· ლეიბორისტები - ქართველი ჟირინოვსკები

დანარჩენები
თქვენ ვაფშე რა როჟები ხართ?

ეს მინდა იყოს ღია პოსტი, ადამიანის მეხსიერება არ იტევს ყველაფერს, რა გაკეთდა და რა არა. გთხოვთ, სწორი არჩევანის გაკეთებაში დახმარებას. ამ პოსტის ქვეშ დაწერეთ, ყველაფერი რაც გაგახსნედებათ. ოღონდ ნუ დაწერთ 41-ს, 5-ს და სხვა ციფრებსა და რიცხვებს. ეს არასერიოზულია.

წინ ცხრა დღეა, მჯერა, რომ შესაძლებელია მოცემულობიდან გამომდინარე, სწორი გადაწყვეტილების მიღება. და ბოლოს, მე არ ვთვლი, რომ სტუდეტების აქციები უნდა შეწყდეს. რეალური ცვლილებები, მხოლოდ ამ აქციებს მოჰყვა. ადრეც გვირჩიეს დაშლა, მაგრამ ხალხმა არ გავითვალისწინეთ ეს რჩევა და დღეს საქართველო დამოუკიდებელია.

(c) დაბნეული ამომრჩეველი, 2012 წ.

ფრთხილად, სახელმწიფოა!

ამეებზე უნდა მოგიყვეთ:

• მიუხედავად ყველაფრისა, რატომ ვართ დღეს უკეთესად (გაპრავება);
• მიუხედავად ყველაფრისა, რატომ ჩაიჯვა საქართველოს მთავრობამ (მაინც ცუდად ვართ);
• მიუხედავად ყველაფრისა, რა არის გამოსავალი (ყველამ თავის ტრაკს მიხედოს);

            
               თუ დაინტერესდით, გთხოვთ ბოლომდე ჩაიკითხოთ და შუაში არ გაწყვიტოთ, რადგან ამ ამბების ფონზე დასაწყისი, ალბათ, ბევრ თქვენგანს გააბრაზებს.

ეს ორი დღეა ისეთები ხდება, შეიძლება ჭკუიდან შეიშალო. ემოციური შოკი, რაც ძალიან ბევრმა ადამიანმა იმ ცნობილი კადრების ნახვის შემდეგ მიიღო, დღესაც ისევე ბატონობს ჩვენზე, როგორც საწყის მომენტში. მე კიდე ემოცია არ მიყვარს იმ ვითარებაში, როცა საქმე ჩემთვის განსაკუთრებულ მოვლენას ეხება ან რამე მნიშვნელოვანი გადაწყვეტილება მაქვს მისაღები. რატომ? იმიტომ რომ თვალებს მიბინდავს და რაღაცების მკაფიოდ გარჩევაში ხელს მიშლის. ჩემი მიზანი არაა ახლანდელი მთავრობის ქება-დიდება. მე მსურს ვიცოდე სად ვიყავით, სად ვართ და საით მივდივართ.

 ამიტომ მარტივ რამეს ვიტყვი - დღეს, მიუხედავად ყველაფრისა, მაინც უკეთ ვართ, ვიდრე ამ მთავრობამდე იყო ( უკეთ ვართ, ვიდრე მაშინ - არავითარ შემთხვევაში არ ნიშნავს, რომ დღეს აუცილებლად კარგად ვართ). აი რატომ:

ის რაც გლდანის ციხეში მოხდა და სხვა შემთხვევებიც, რომლებიც შეიძლება სხვა ციხეებშიც ხდებოდა, ვერც რაოდენობრივად და ვერც ხარისხობრივად გადაწონის იმას, რაც მანამდე ხდებოდა. ძველ და სანატრელ დროში, სხვადასხვა სახის და ხარისხის ძალადობა, ჩვეულებრივი, ნორმალური და ყოველდღიური ხასიათის მოვლენა იყო. ეს ყოველივე, ყველა ასაკის ადამიანს თითქმის თანაბრად ეხებოდა და ძალიან ცოტა იყო ისეთი, რომელსაც ძველი სიბნელე არ შეხებია.

ამ ყველაფრის მიზეზი კი მანკიერი და მამაძაღლური ქურდული მენტალიტეტი იყო, რომელიც ისე ღრმად იყო ფესვგადგმული ჩვენში, რომ ლამის მეექვსე კლასიდან ბიჭები ქურდობას და გოგოები ქურდის ცოლობას ნატრობდნენ. ჩვენში პოპულარული ქურდები და საძულველი მთავრობა, ერთად და შეხმატკბილებულად ძალადობნენ ყველაზე და ყველაფერზე. ამ ამბავმა, ზოგიერთს ეს ბნელი ეპოქა მოანატრა და მათში დაახლოებით ასეთი გრძნობა გააღვიძა: აფსუს! რა ქვეყანა დაგვინგრიესო.

ემოციები რომ გამოვრთოთ და კალკულატორით ან ექსელით ვცადოთ ადრინდელი და ეხლანდელი სიტუაციის შედარება, ცხადია დღეს უკეთესად ვართ. დავარქვათ ძალადობის გამოვლინენებს X და დავითვალოთ, საშუალოდ რამდენი X ხდებოდა ადრე ერთ დღეში და საშუალოდ რამდენი X ხდება ახალი მთავრობის მოსვლის შემდეგ. თუ გნებავთ, X-ში არ შევიყვანოთ „მსუბუქი ძალადობები“, შედეგი მაინც ასეთი იქნება - დღეს უკეთ ვართ.

კიდევ ერთხელ, არავითარ შემთხვევაში არ ვგულისხმობ, რომ ჯანდაბას რაც მოხდა, მაინც კარგად ვართ თქო. შემზარავი და დასაგმობია ის, რაც ვნახეთ და მოვისმინეთ.

 ისიც მართალია, რომ ათ და მეტ კაცს, მოძალადის უკვე აღარ ეშინია. ეგაა, მარტო რომ რჩები მაშინ ხვდები, რომ არაფერი განაღვლებს საკუთარი თავის გარდა. ჰო, ადრე ეგრე იყო. რამდენი მინახავს ძირს გაგდებული, ათი და მეტი ჩვეულებრივი მოზარდი, ფეხებს რომ ურტყავდა და სილამაზისთვის, ქვებსაც რომ იშველიებდა ვინმე პროგრესული. კიდე ბევრი რამე მინახავს - ყურმოჭრილი, თვალამოთხრილი, ხელმოცლილი, მოკლული, გაუპატიურებულიც (ამ სიტყვაზე თუ ისევ შემოგიტიათ ამ დღეების ემოციამ, აქვე გათიშეთ). საინტერესო ისაა, რომ უმეტეს შემთხვევებში, ძალადობის წინააღმდეგ ხმა არ ამომიღია, იმიტომ რომ, არ მინდოდა ძალადობის მსხვერპლი გავმხდარიყავი. თუ სხვებიც ჩემსავით ჩვეულებრივი ადამიანები არიან, მიხვდებიან რას ვამბობ. წმინდანებს, თუ პირველი სიტყვის მერე არ შეწყვიტეთ კითხვა, გირჩევთ ახლა გაეშვათ.  

დღეს სხვა ვითარებაა - დღეს შეგვიძლია მარტოები არ დავრჩეთ და ერთად ვიყოთ. ერთად რომ ვართ - არ გვეშინია. მაგრამ ემოციების გამორთვა რომ გთხოვეთ, აქაც არ  დაივიწყოთ. არ უნდა დაგვავიწყდეს, რომ როცა ჯგუფებში ვართ, სხვანაირად ვიქცევით. მოკლედ, როდესაც ერთად ვართ, ჩვენი ერთობა მიდრეკილია უფრო რადიკალური და ექსტრემალური გადაწყვეტილებების მიღებისკენ, ვიდრე ამას ამ ერთობის წევრები ცალ-ცალკე გააკეთებდნენ. არ ვამბობ, რომ ეს ექსტრემალური გადაწყვეტილება აუცილებლად ცუდი იქნება, მაგრამ ინდივიდუალური გადაწყვეტილებისგან განსხვავებული აუცილებლად იქნება. ამით ვამბობ, ჩვენი თავი არ დავკარგოთ-თქო.  არაა აუცილებელი ეს ერთად ყოფნა ფიზიკურ შეკრებას გულისხმობდეს - სოციალური ქსელი საინტერესო მოვლენაა და მგონი მანდაც მოხდა ის, რაზეც გიყვებით. ჯერ იყო და მწვალებლების დასჯას ითხოვდნენ, მერე მოთხოვნები თანდათან გარადიკალურდა. ვინ იცის, საბოლოოდ რა მოთხოვნებამდე მივალთ?!

ეხლა, საქართველოს მთავრობის მიერ ჩადენილი კრიმინალური ქმედებების შესახებ გავრცელებული ნებისმიერი ამბის დაჯერება უფრო გაიოლებულია. შესაძლოა, ნებისმიერი ჭორი, რაც არ უნდა სისულელე იყოს, უტყუარ ჭეშმარიტებად იქნას აღქმული. ფრთხილად! არაა სასურველი ნაგავს ისეთი რამ ჩავაყოლოთ, რაც გადასაგდებად არ უნდა გვემეტებოდეს!

ამ ყველაფერში დამნაშავეა ჩვენი საყვარელი - თვალი თვალისა წილ, კბილი კბილისა წილ! და მანამდე არაფერი გვეშველება, სანამ არ მივხვდებით, რომ ძალადობა უცილობლად ძალადობას შობს. მეოცე საუკუნის დასაწყისში იცოდა ეს რამდენიმე ქართველმა:

 „მე ღრმად მწამს, დღეს რომ ჩემი ქმარი ცოცხალი იყოს, შეუნდობდა მათ, რომელთაც სასიკვდილოდ გაიმეტეს იგი და თავის უბედურ, გზააბნეულ ძმებად მიიჩნევდა... მე თითქოს მხოლოდ იმისთვის დავრჩი ამსოფლად, რათა დავაბოლოო ის ღვაწლი კაცთა მიმართ მხურვალე სიყვარულისა, რომელსაც ჩემმა ქმარმა მთელი თავისი სიცოცხლე შესწირა - შეუნდო იმ უბედურ, გზააბნეულთ მოყვასთ, რომელთავ თვით ის შეუნდობდა...“

ჩვენს დროს რომ დავუბრუნდეთ, ამ ყველაფერში დამნაშავეა მანკიერი სისტემა და ცხადია მისი შემქნელი თუ შემქმნელები. ნულოვანი ტოლერანტობა არ მინდა ნიშნავდეს ადამიანის სიცოცხლის ხელყოფას! თავისუფლების აღკვეთა საკმარისი სასჯელია მათთვის, ვინც ჩვენს მშვიდობიან ცხოვრებას ხელს უშლის. გამოდის რომ, საქართველოს ციხეებში არსებულ ძალადობაზე, პასუხისმგებლობა ეკისრება პირველ პირს ანუ პრეზიდენტს, მერე მინისტრებს და ასე სულ ბოლო რგოლამდე. პრეზიდენტიც ჩვეულებრივი ადამიანია, და იმის გათვალისწინებით რომ თავს დამნაშავედ უნდა გრძნობდეს, მისი ადეკვატური რეაქცია ამ ამბებზე დაკავებული თანამდებობიდან გადადგომა და უშუალოდ ამ ამბებში მონაწილე მინისტრების დათხოვნა იქნებოდა. მე და მგონი არავის სჯერა, რომ მთავრობაში ციხეებში შემქნილ სიტუაციაზე არ იცოდნენ. ცხადია იცოდნენ, ოღონდ მე მგონია, ბოლომდე არ იცოდნენ.

 ასეა თუ ისე, მე მგონია რომ ჯოხი არ უნდა გადატყდეს მხოლოდ შემსრულებლებზე. მათთვის შესაბამისი სასჯელი თავისუფლების აღკვეთაა, და არავითარ შემთხვევაში ის, რასაც თვითონ აკეთებდნენ. თუ ამ დაწყევლილ წრეს თავი არ დავაღწიეთ, წინ ვერასდროს წავალთ.  ამ ადამიანების დაკავების შემდეგ, უნდა დადგეს მათი ხელმძღვანელების პასუხისმგებლობის საკითხიც - გამოძიება უნდა იყოს ღია და საჯარო. პრეზიდენტი მართალია, როცა ამბობს, რომ მაქსიმალურად ღია საჯარო ინსტიტუტში, ბიუროკრატიის მიერ დანაშაულის ჩადენის რისკი ნაკლებია. ჰოდა ვეთანხმები, ეგრეა და აგვისრულოს ბარემ.

 სასჯელაღსრულების სისტემასთან, 2003-ის მერე, ერთი შეხედვით, უმნიშვნელო კავშირიც კი, უნდა გახდეს საბაბი ეჭვის მიტანისა. დასამალი უკვე აღარაფერია და ვერც იმას გვეტყვის ვერავინ, რომ „გამოძიების ინტერესებიდან გამომდინარე დეტალები არ ხმაურდება“.  რა თქმა უნდა საქართველოს საჯარო სტრუქტურებში დასაქმებული ყველა ადამიანის დადანაშაულება სისულელეა. გამოძიება უნდა დაინტერესდეს, მხოლოდ იმ ადამიანებით, რომლებსაც საქმესთან უშუალო კავშირი აქვთ ან ჰქონდათ.

ეს ის მინიმუმია, რომელიც დაუყონებლივ უნდა მოვითხოვოთ. მაქსიმუმს რაც შეეხება: მე არ მაქვს ილუზია, რომ ოდესმე, ძალაუფლებას მოიპოვებს ზეციური საქართველოდან გამოგზავნილი წმინდანების პარტია. ხელისუფლებაში ისევ ადამიანები იქნებიან. ადამიანები, რომლებსაც ძალაუფლება აუცილებლად დაავადებთ. გამოსავალი სამთავრობო აპარატის თანმიმდევრული შემცირებაა - რაც უფრო მცირე ზომის იქნება ის წარმონაქმნი, რომელსაც ჩვენზე ძალადობის, ხანდახან კანონიერ(!), უფლებას ჩვენვე ვაძლევთ, მით უკეთ ვიქნებით ჩვენც და მით უკეთესი იქნება ჩვენი მომავალიც.  ეს გამოსავალია, რადგან არ შეიძლება, ერთი მხრივ - საკუთარ ტრაკზე ზრუნვა სხვას დაავალო, მეორე მხრივ იწუწუნო - ვაიმე რა მეშველებაო. 

 საბა ჯაჯანიძე (C) 2012 წ.

პროტექციონიზმი

ბოლო დროს საქართველოში გახშირდა მოწოდებები პროტექციონიზმის სასარგებლოდ. თითქოს, უცხოური ბაზრისთვის ბარიერების შექმნა ხელს შეუწყობს სოფლის მეურნეობის განვითარებას.

პროტექციონისტული პოლიტიკა საფრთხეს უქმნის მომხმარებლის უფლებას - აირჩიოს კონკურენტულ საქონელსა და მომსახურებას შორის მისთვის საუკეთესო. მომხმარებლის უფლება ისეთივე მნიშვნელობისაა, როგორც სიტყვის ან რელიგიის თავისუფლება, ამიტომ ნებისმიერი ნაბიჯი მის შესაზღუდად ნიშნავს თითოეული მოქალაქის თავისუფლების შეზღუდვას.

თავდაპირველად განვსაზღვროთ თუ რა იგულისხმება ტერმინ „პროტექციონიზმის“ ქვეშ. ეს არის მთავრობის მიერ გადადგმული ნაბიჯები ვაჭრობის შეზღუდვის მიზნით.

პროტექციონიზმის რამოდენიმე ფორმა არსებობს და მათგან ყველა ზღუდავს არჩევანის თავისუფლებას. ყველაზე გავრცელებული ესაა ტარიფები. მაგალითად, რომელიმე ქვეყნიდან თუ ხდება პომიდორის იმპორტი, მთავრობა უწესებს გადასახადს საზღვარზე.

პროტექციონიზმი ფესვები მერკანტილისტურ პერიოდშია, XVI-XVIII საუკუნეებში. მერკანტილისტური თეორია დაფუძნებული იყო თეორიაზე, რომ ქვეყანა იგებს მხოლოდ მაშინ, როდესაც ახდენს საქონლის ექსპორტს სხვა ქვეყნებში. მე-19 სუკუნეში ხორბლის კანონმა (Corn Laws) დიდ ბრიტანეთში საშინელი შიმშილი და ტანჯვა მოუტანა ქვეყნის ღარიბ მოსახლეობას. უფრო მოგვიანებით აშშ-ში 1930 წლის სმუთ-ჰოულის ტარიფმა (The Smoot-Hawley Tariff Act of 1930) გაზარდა ტარიფები მრავალი დასახელების პროდუქციაზე, რამაც გააფუჭა საერთაშორისო ურთიერთობები ქვეყნებთან და იმპორტის შეზღუდვამ ერთ-ერთი დიდი როლი ითამაშა ამერიკის დეპრესიის ბევრად უარეს ფაზაში გადაზარდაში.

ყველაფერი მოდის იმ აზრიდან, რომ ექსპორტი კარგია და იმპორტი ცუდი. ბევრ ადამიანს სჯერა, რომ თითოეულ ტრანზაქციას ჰყავს მოგებული და წაგებული, რაც ძალიან დიდი შეცდომაა. ვაჭრობისას ორივე მხარე ხეირობს, რადგან თმობს ერთ ნივთს მეორის სანაცვლოდ. იქნება ეს ფული, კარაქი, ყველი, სკამი, ფანჯარა, იურისტის მიერ დათმობილი დრო თუ რომელიმე იაფფასიან სასტუმროში ნომერი 1 საათით. სისულელეა დავსვათ კითხვა - მყიდველი უფრო კარგია თუ გამყიდველი? ეს ორი ურთიერთშემავსებელი ნაწილია და აქედან გამომდინარე ვერ ვიტყვით იმპორტი ჯობს ექსპორტს ან პირიქით. ეს ისეთივე კითხვაა ქალი ჯობია თუ კაცი ბავშვის გასაკეთებლად.

ხშირად პროტექციონიზმის მომხრეები ამბობენ, რომ ეს საჭიროა მომხმარებლის დასაცავად, რომ არ იყიდონ დაბალი ხარისხის საქონელი და ამავე დროს დასაქმდეს მეტი ადამიანი სოფლის მეურნეობის სექტორში. თავისუფალი ბაზრის ერთ-ერთი ამომავალი წერტილია მოგვცეს საქონელი და მომსახურება დაბალ ფასებში, რაც კონკურენციის გარეშე ვერ მიიღწევა. ან თუ მიიღწევა ეს ძალიან ძვირად უჯდება ქვეყანას. საქართველოს არ აქვს დღეს იმის ფუფუნება, რომ თითოეულმა მოქალაქემ შეიძინოს ძვირი საქონელი. ქართულ „მაღალხარისხიან“ პროდუქციაზე მოთხოვნა არის და ყოველთვის იქნება. ამას ცხადყოფს ისიც, რომ მათი ყიდვა მაღაზიებშია შესაძლებელი. ხარისხს და ფასს შორის არჩევანის გაკეთება ყველას უფლებაა. მე უკეთ ვიცი რა ფასის საქონელი მჭირდება ვიდრე სხვამ. რატომ არ გვაქვს კანონი იმის შესახებ, რომ ყველა მოქალაქე ვალდებულია დილის 7 საათზე ირბინოს ან სულაც კვირაში ერთხელ მაინც იბანავოს თორემ დაისჯება კანონით და ძალით არბენინებენ და დაბანენ? ორივე ჯანმრთელობისთვის სასარგებლოა და კარგი იქნება მცირედ თავისუფლებას თუ დავთმობთ საყოველთაო „კეთილდღეობისთვის“.

პროტექციონიზმი ქმნის მონოპოლიის საფრთხეს, სადაც ძალიან მაღალი ფასები შეიძლება დადგინდეს. მაშინ, როდესაც უცხოელი მწარმოებლები ზრდიან ხარისხს და აკლებენ ფასს, „დაცული“ ბაზრები პირიქით მოქმედებენ. იზრდება ფასი და ეცემა ხარისხი, რადგან არ არსებობს კონკურენცია. მეტიც, ინდუსტრია მთლიანად დამოკიდებული ხდება სამთავრობო დახმარებებზე, რაც დღეს ისედაც პრობლემაა საქართველოში. საქართველოს მოქალაქეებს აქვთ მორალი და ესმით ის, რომ სხვის ხარჯზე საკუთარი ცხოვრება არ უნდა ააწყონ. ამის უნდა გვჯეროდეს ყველას და მთავრობის მიერ მოცემული ფული ეს ჰაერიდან არ მოდის და ამას უარყოფითი შედეგებიც ექნება აუცილებლად აბსოლუტურად ყველასთვის.

იქიდან გამომდინარე, რომ პროტექციონიზმი მაღლა წევს ფასებს, შესაბამისად მცირდება ცხოვრების სტანდარტი. როდესაც მომხმარებელი ბევრს იხდის მაგალითად ნამდვილ ქართულ ლიმონში, მას ნაკლები ფული აქვს ჩაის ან სხვა მისთვის საჭირო პროდუქტის საყიდლად. შესაბამისად, მისი სიმდიდრე მცირდება. ერთი შეხედვით რამაც უნდა გაგვამდიდროს ის გვაღარიბებს.

1984 წელს, ტარიფები იაპონურ მანქანებზე აშშ-ის მომხმარებლებს 4,5 მილიარდი დოლარი დაუჯდათ და შესაბამისად საშინაო წარმოებას ეს არაფერში დახმარებია გარდა გაუარესებისა. იმის მიუხედავად, რომ გარკვეული სამუშაო ადგილების შენარჩუნება მოხდა, ამერიკელ მომხმარებელს თითო სამუშაო ადგილის შენახვა დაახლოებით 50,000-100,000 დოლარი დაუჯდა. ვიღაცისთვის 100,000 დოლარი შეიძლება ცოტაა, მაგრამ არა საქართველოს მოქალაქისთვის, ვისი წლიური შემოსავალიც ბევრად ნაკლებია მოცემულ რიცხვზე.

ბევრი ეკონომისტი თუ პოლიტიკოსი პროტექციონიზმს ამართლებს იმით, რომ ქვეყანა ხდება დამოუკიდებელი და ეს მისი თავდაცვისთვის კარგია. თუმცა, ნებისმიერი სახის კარჩაკეტილობა ვერანაირად იქნება კარგი საზოგადოებისთვის. როდესაც ვაჭრობა გახსნილია მომხმარებლები თითოეულ ქვეყანაში ხეირობენ და მათ შორის მეგობრობა და ნდობა იზრდება. ქვეყნებს შორის სავაჭრო დამოკიდებულება დაბლა სწევს ომის რისკებსაც. „თუ პროდუქცია არ კვეთს საზღვრებს, არმია გადაკვეთს“. ვაჭრომის გამო ომის მრავალი მაგალითიც არსებობს. 

(c) ზვიად ხორგუაშვილი, 2012 წ.

შევიკრათ ღვედი, ანუ მორიგი ილუზია

"აკრძალვა სცდება ფარგლებს, როდესაც ცდილობს გააკონტროლოს ინდივიდის არჩევანი."

აბრაამ ლინკოლნი

ღვედების შეკვრის აუცილებლობის კანონის შემოღების დროს არჩევანი ორ სიკეთეს შორის გვაქვს, ერთის მხრივ არჩევნის თავისუფლება და მეორეს მხრივ საზოგადოების დაცვა სხვადასხვა ჯანმრთელობის დაზიანებისგან, ზოგ შემთხვევაში სიცოცხლისაც კი. იმისთვის, რომ დიადმა კანონმდებელმა სწორი არჩევანი გააკეთოს, საჭიროა, შეადაროს ერთმანეთს ის, თუ რომელი უფლების შეზღუდვით მიიღებს უკეთესს შედეგს და რომლის შეზღუდვით – უარესს. მაშასადამე, მინდა დავეხმარო კანონმდებელს. 

არჩევნის თავისუფლება
ყველა ადამიანს აქვს უფლება აირჩიოს ცხოვრების ის გზა და ის სტილი, როგორიც მას სურს, თუ სხვათა უფლებებსა და თავისუფლებებს არ არღვევს. ღვედის შეკვრა/ არ შეკვრით ადამიანი სხვის თავისუფლებაში არ ერევა. შევიკვრავ მე ღვედს თუ არა ამით საფრთხე არცერთ სხვა მძღოლსა და ფეხითმოსიარულეს არ შეექმნება. შესაბამისად, ადამიანის იძულება ამ მხრივ არჩევნის თვისუფლების შეზღუდვაა.

თუმცა იბადება მარტივი კითვხვა, სინამდვილეში, ხომ უფრო მნიშვნელოვანია დავიცვათ ადამიანის სიცოცხლე და ასე წვრილმანად შევზღუდოთ ადამიანის თავისუფლება (ახლა ღვედი, ნება იბოძე და მოითმინე!), ვიდრე გავწიროთ და თავისუფლება იყოს დაცული.

უპირველეს ყოვლისა, ასეთი არგუმენტი ლეგიტიმურია მაშინაც, როდესაც ჩვენს ვსაუბრობთ თვითმკვლელობაზე. მოდით ავკრძალოთ თვითმკვლელობები, ვუთხრათ ადამიანებს, რომ თვითმკვლელობა არ შეიძლება. თუმცა აქ ყველა იტყვის, რა სისულელეა, ეს სულ სხვა საკითხიაო?! ჩემი აზრით, არავითარ შემთვევაში არ არის ეს სხვა საკითხი, უფრო მეტიც ეს ზუსტად ის საკითხია. ადამიანი, ღვედს თუ არ შეიკრავს, ესეიგი სერიოზული ავარიის შემთხვევაში ის მოკვდება, შესაბამისად ღვედის არ შეკვრით ის შეგნებულად ჩაიგდებს თავს საფრთხეში. არა შემთხვევით, რადგანაც კანონის არსებობის შემთხვევაშიც შეიძლება შემთხვევით დაივიწყო ღვედის შეკვრა, არამედ შეგნებულად. თვითმკველობისა და ღვედის არ შეკვრის შემთხვევებში არსებობს მოტივაცია, ადამიანის სუბიექტური ნება – გადახტეს ან არ გადახტეს, შეიკრას ან არ შეიკრას. შესაბამსიად, შინაარსობრივი განსხვავება თვითმკვლელობასა და ღვედის არ შეკვრით თავის საფრთეში ჩაყენებას შორის არ არსებობს. 

ასევე ყველამ ვიცით, რომ ნებისმიერი შეზღუდვა განაპირობებს უფრო დიდ შეზღუდვას. არც საბჭოთა კავშირი,არც ფაშიზმი, არც ბევრი სხვა ავტორიტარული რეჟიმი დაწყებულა გრანდიზული მკვლელობებისკენ მოწოდებით, ხშირად პირიქით, მათ კეთილშობილური მიზნებიც ამოძრავებდათ– სამსახური ყველა ოჯახს, ადამიანის მონობისგან განთავისუბლება, ქვეყნის განვითარება! ამ მიზნებისათვიის თავიდან წვრილმანი შეზღუდვები წესდებოდა. შესაბამისად, ძალადობა იწყება წვრილმანებიდან და ამ წვრილმანების სხვადასხვა სახით განმტკიცება–განმარტებიდან, თუ დაიჯერებ და დათანხმდები პირადი თავისუფლების წვრილმან შეზღუდვას, მერე დათანხმდები ცოტა უფრო მეტ შეზღუდვას, მალევე დათანხმდები სახელმწიფოს მიერ „გაპრავებულ“ მკვლელობასაც, ძალიან კეთილშობილური და ღრმა მიზნებისათვის. 

მე, რა თქმა უნდა, არ ვამბობ, რომ ღვედების შემოღებით დღეს ფაშისტური რეჟიმის დანერგვას ცდილობს ვინმე. არა, მე უბრალოდ მარტივ ადამიანურ ფსიქოლოგიაზე და სახელმწიფოს „მიდრეკილებებზე“ ვსაუბრობ. ერთის მხრივ, თუ სახელმწიფო ცდილობს შეზღუდოს ჩვენი ისეთი თავისუფლების ნაწილი, რომლითაც ჩვენ სხვათა თავისუფლებაში არ ვიჭრებით, და ჩვენ ვთანხმდებით, სახელმწიფოს უჩნდება სურვილი უფრო და უფრო გააკონტროლოს ეს ჩვენი შინაგანი სფერო, რითაც საბოლოო ჯამში, ბერლინს თუ დავესესხებით, ადამიანი, როგორც ინდივიდი, არსს კარგავს.
ბევრს ეგონებოდა, რომ მე ამით დავამთავრებდი, მაგრამ, როგორც ზევით არაერთხელ აღინიშნა, არჩევნის თავისუფლების მეორე მხარეს დგას საზოგადოების დაცვის სურვილი, მისი უგულველყოფა მხოლოდ არჩევნის თავისუფლებით ბევრი სულით ტროცკისტისთვის ან უბრალოდ დაბნეული ან სხვა ღირებულებების მქონე ადამიანისთვის მიუღებელია, რადგანაც რა შუაშია თავისუფლება, თუ თავად „ჭეშმარიტება“ გვკარნახობს ღვედის შეკვრას, მაგრამ ნუ დავივიწყებთ, რომ ეს „ჭეშმარიტება“ სახელმწიფოა, რომელიც აწ უკვე ათეულობით საუკუნის განვმალობაში გულმოდგინეთ, და აშკარაა, რომ წარმატებით, „აბოლებს“ მილიარდობით ადამიანს (აქ მინდა ხაზი გაუსვა სრულიად არ ვარ ანარქისტი, უბრალოდ ადამიანის თვისუფლების მწამს!). 

უპირველეს ყოვლისა, კვლევები, რომლებიც ამტკიცებენ, რომ ღვედის შეკვრა იცავს ადამიანს, და კვლევები, რომლებიც ამას უარყოფენ, მრავლად მოიძებნება მსოფლიოს სამეცნიერო სამყაროში. როგორც ჩანს, მთავარია მიზანი გქონდეს და კვლევა შენი მიზნების „გასაპრავებლად“ აუცილებლად მოიძებნება. შესაბამისად, არც თუ ისე სწორია, ერთ კვლევებს ვენდოთ ბრმად, და სხვა კვლევები დავივწყოთ, რადგანაც მარტივად გვეზარება მათ გაანალიზება და სამეცნიერო შედარება. „რადგანაც სახელმწიფო ამბობს ეს სწორია“–ს პრინციპით, თუ ვიარსებებთ, ეს მხოლოდ ფაშიზმამდე მიგვიყვანს. თუმცა ყველა კვლევას შორის, რომელიც ამ ეტაპზე მოვიძიე, რამოდენიმე განსაკუთრებულ ყურადღებას იწვევს. ერთ–ერთი ასეთია იაპონიაში ჩატარებული კრაშ–ტესტების სერია Nissan Wingroad-ზე და სხვა ტიპის მანქანებზე. მეცნიერებმა დაადგინეს შემდეგი რამ. ღვედების ეფექტურობა (ბალიშებთან ერთად), როდესაც ავტოსაგზაო შემთხვევის მონაწილეები მოძრაობენ 40–80 კმ/სთ–ის სიჩქარის ფარგლებში არის 70 პროცენტი. ანუ ასეთ სიჩქარეზე ღვედი ნამდვილად გამოდის გზებზე „გადამრჩენის“ როლში, თუმცა იმავე კვლევაში დაფიქსირდა, რომ თუ მანქანა მოძრაობს 80 კმ/სთ–ში მეტი სიჩქარით ღვედები არა მარტო არაეფექტურია, ხშირ შემთხვევაში, სასიკვდილოცაა, რადგანაც ამხელა დატვირთვების დროს თავისი ფუნქციების შესრულებისას ის ასრულებს სასიკვდილო როლს, რადგანაც ორგანიზმზე დატვრითვას 7ჯერ ზრდის, რაც ფატალური შედეგის ალბათობას 3–ჯერ ზრდის. თუმცა არც დაბალ სიჩქარეებზეა ღვედი ეფექტური. დაბალ სიჩქარეზე მომხდარი ავარიების დროს ღვედი პირიქით, გვაყენებს უფრო მეტ დაბეჟილობას, ვიდრე ჩვეულებრივ სიტუაციაში მივიღებდი, რაც შეიძლება ძვლების ჩამტვრევითაც გამოიხატოს. 

გარდა ზევით მოყვანილი არგუმენტისა, უბრალოდ საღად, რომ შევხედოთ, მსოფლიოში ყოველწლიურად, მათ შორის საქართველოშიც, საგრძნობლად იმატებს მანქანების რაოდენობა . ეს ნიშნავს იმას, რომ მოძრაობა გზებზე ნელდება (რაც უფრო მეტი მანქანაა, მით უფრო დატვირთულია გზები) და ავტომატურად ავტო–საგზაო შემთხვევების რაოდენობაც მცირდება და ზიანიც გაცილებით ნაკლებია. ნიშნავს თუ არა ეს იმას, რომ პროპაგანდირებადი საგზაო–შემთხვევებისგან დაშავებულთა რაოდენობის შემცირება რომ ღვედების დამსახურებაა, თავად განსაჯეთ...

მესამე, სამწუხაროდ თუ საბედნიეროდ, ბევრმა მოქალაქემ იცის ის შემთხვევები, როდესაც ღვედს გადაურჩენია, მაგრამ არ იცის ის შმეთხვევები, როდესაც ღვედს დაუღუპავს ადამიანები. ეს ხდება იმიტომ, რომ ღვედების შეკვრას, როგორც გარკვეულ დოგმას ექცევიან და ჟურნალისტებს ან სხვა პირებს ადამიანის დაღუპვის შემთხვევაში კითხვა არც უჩნდებათ, თუმცა, თუ ღვედი არ ქონდათ შეკრული საბედისწერო ავტოსაგზაო შემთხვევის დროს, ამას აუცილებლად „გააპიარებენ“. 
როგორც ვხედავთ, კვლავაც ჩვენ შეგვიძლია გავაკეთოთ არჩევანი გავახილოთ თუ არა თვალები, თუმცა ამ შემთხვევაში მაინც ამ უფლების უზურპაციას გარდა თქვენივე კრიტიკული აზროვნებისა, ვერავინ მოახდენს.


(c) ილია ღლონტი, 2012 წ.

რატომ არ გვჭირდება სტუდენტური თვითმართველობა

სტუდენტური თვითმმართველობების მიზანია სხვადასხვა სპორტული თუ აკადემიური აქტივობების ორგანიზება უნივერსიტეტებში, ასევე სტუდენტების უფლებების დაცვა. მათ აქვთ წესდებით განსაზღვრული კომპეტენციები და უნივერსიტეტის მიერ მინიჭებული ყოველწლიური ბიუჯეტი (რაოდენობა სხვადასხვა უნივერსიტეტში განსხვავებულია).

ამ განხილვის შემდეგ რთულია გაჩნდეს კითხვა თუ რაში მდგომარეობს პრობლემა, თუმცა უნივერსიტეტებში თვითმმართველობა ჩამოყალიბდა, როგორც მონოპოლიურ ორგანო, რომელიც არსებობს უნივერსიტეტის მიერ მიცემულ ფულის ხარჯზე - ანუ სტუდენტების მიერ სწავლაში გადახდილი ფულით.

სტუდენტ X-ს არ სურს, მისი ფული მიდიოდეს თვითმმართველობის სუბსიდირებაში!
სტუდენტ X-ს არ სურს, სხვამ გაუკეთოს საქმე და ურჩევნია თვითონ მოიფიქროს მისთვის სასურველი აქტივობა!
სტუდენტ X-ს სურს კონკურენცია!

მოკლედ რომ ვთქვათ სტრუქტურა არაეფექტურია,ხარჯების ერთი ცენტრი მავნებლური და მიზნობრივი ხარჯი - გაურკვეველი.

სტუდენტური თვითმართველობების დაფინანსების პრობლემის კარგად გასაგებად გამოგვადგება მილტონ ფრიდმანის მატრიცის გააზრება რაც წარმოდგენას იძლევა იმის შესახებ, როგორ უნდა შევაფასოთ ფულის ხარჯვა - ვინ ხარჯავს ვის ფულს.

ქვემოთ წარმოდგენილ გრაფიკზე ჩანს, რომ:

- თუ მე ვხარჯავ ჩემს ფულს ჩემი ყურადღება და პასუხისმგებლობა შესაძლებლის მაქსიმუმია (ჩავთვალოთ 100%)

- თუ სხვა ხარჯავს ჩემს ფულს - ჩემი ყურადღება ისევ დიდია, მაგრამ მაინც გაცილებით ნაკლები (ჩავთვალოთ - 50%)
- თუ მე ვხარჯავ სხვის ფულს - ჩემი პასუხისმგებლობა კიდევ უფრო დაბალია, ის სხვა ხომ მხოლოდ მე 50%-ით კონცენტრირებულად მაკონტროლებს (25%)
- თუ სხვა ხარჯავს სხვის ფულს - მაგაზე მადარდე (0%)!

ბატონი ფრიდმანის თეორიის მიხედვით კომკავშირი-უკაცრავად, - თვითმართველობა,როგორც ფულადი სახსრების მოძრაობის მარეგულირებელი ძალა,ფინანსებს(სტუდენტების მიერ გადახდილს) ხარჯავს 25%-იანი საჭიროებით.მაშ რა ვუყოთ 75%-ს? „სწავლა,სწავლა და კიდევ სწავლა“ - რჩეულები გავუშვათ,გამოვუშვათ,ჩავუშვათ და გადავუშვათ უცხოეთში! მაგრამ ვიმეორებ - რჩეულები...

თავისუფალი კონკურენციის პრინციპი სრულიად ეწინააღმდეგება უნივერსიტეტებში დღევანდელ არსებულ მდგომარეობას. არაკონკურენტულმა გარემომ წარმოქმნა სტუდენტური თვითმმართველობების არაპროდუქტიულობა. ამის თანმდევია ბიუჯეტის არამიზნობრივი ხარჯვა გაურკვეველ პროექტებთან დაკავშირებით, რომლებზეც არ არის მოთხოვნა, ასევე მონოპოლიური ორგანო ხშირად ზრდის და აჭარბებს თავის უფლებამოსილებას სტუდენტებისადმი -იმ სტუდენტებისადმი, რომლის ხარჯზეც არსებობს ეს ორგანო.
ბევრი რომ აღარ გავაგრძელო ჩამოვწერ რამოდენიმე მიზეზს თუ რატომ არ უნდა არსებობდეს ფინანსირებადი და ძლევამოსილი თვითმართველობები,ანუ რატომ არის ეს ყველაფერი პარაზიტობა :

1. ერთი ორგანოს შეუზღუდავი კომპეტენცია ზღუდავს დანარჩენი ორგანოთა ჯანსაღ ფუნქციონირებას.
უნივერსიტეტის ტერიტორიაზე შეიქმნა კლუბი,რომელსაც სურს პროექტის განხორციელება,რომელიც დამოკიდებულია მხოლოდ თვითმმართველობის კეთილ ნებაზე.ბიუროკრატიული სისტება კიდევ უფრო მძიმდება-აბა რა გაუძლებს ბიუროკრატიის სიმძიმეს!

2. ძალაუფლება რყვნის, ხოლო აბსოლუტური ძალაუფლება - აბსოლუტურად რყვნის.“ -
 ფართო კომპეტენციათა არამართლზომიერ გადანაწილებამ შექმნა კვაზი საზოგადო სიკეთეების კომპლექტი, რომელიც არ იძლევა თავისუფალი არჩევანის საშუალებას და მუდმივ დამოკიდებულებას აჩენს ერთ ძალაზე.

3. კლდებადი სტიმული
არაკონკურენტულმა გარემომ და უნივერსიტეტის წინაშე ვალდებულებების დაუკისრებლობამ (კანონი უმაღლესი განათლების შესახებ მუხლი) განაპირობა თვითმმართველობის გაზარმაცება.მონოპოლისტი არ ზრუნავს პროდუქტის გაუმჯობესებაზე და მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე.

4. ზიგ ჰაი!-თვითმმართველობა ჩამოყალიბდა საბჭოურ კომკავშირულ წესებზე და ახორციელებს იდენტურ იდეოლოგიურ მმართველობას. ეს მოვლენა ყველაზე ძალიან მათ მიერ მართულ სტუდენტებს დაეტყოთ.

(c) გიორგი ნონიაშვილი 2012 წ.

ფუნდამენტური უფლებები და წესები

სამყაროს, რომელშიც ადამიანები არსებობენ, ახასიათებს საკუთარი წესრიგი, რომელიც გარკვეულ კანონებს ემორჩილება. ამ სამყაროში, ადამიანები სიცოცხლის ყველა ნაცნობ ფორმაზე აღმატებულად თვლიან თავს. ეს სამყარო მრავალფეროვანი და განსხვავებულია, თუმცა არ არსებობს ობიექტური კრიტერიუმი, რომელიც, რაიმე ფაქტორის გამო, მის ნებისმიერ ელემენტს სხვა დანარჩენზე აღმატებულად გამოარჩევდა. მიუხედავად ამისა, ადამიანებმა, საკუთარი საჭიროებების დაკმაყოფილების მიზნით, მოიფიქრეს სუბიექტური კრიტერიუმი და მას უფლება დაარქვეს.

ნებისმიერი უფლება, ჩემი აზრით, ორ პირობას უნდა აკმაყოფილებდეს:

1. უფლებას უნდა ჰყავდეს გამცემი ანუ უფლების მიმნიჭებელი
2. უფლებას უნდა ჰყავდეს მიმღები ანუ უფლების მფლობელი

უფლება, მისი არსიდან გამომდინარე, სხვა არაფერია თუ არა რთული ევოლუციური მექანიზმი, რომელიც ყველაზე ფუნდამენტურ ინსტინქტს - თვითგადარჩენას ემსახურება. ევოლუციის პროცესი კი ხელს უწყობს ნებისმიერ ფაქტორს, რომელიც თვითგადარჩენას და გარე სამყაროსთან ურთიერთობას აიოლებს; ადამიანთა უფლება, იბატონოს ცხოველებზე, მომდინარეობს ადამიანთა აღმატებულებიდან და ამ უფლების ფარგლებში მათ შეუძლიათ ნებისმიერი ქმედება და უმოქმედობა განახორციელონ. ძალზედ მნიშვნელოვანია უფლებანი, რომლებიც უშუალოდ ადამიანთა შორის არსებობენ; ასეთები კი, დიდი ხანია არსებობენ და ცივილიზაციის განვითარებასთან ერთად იხვეწებიან.

საზოგადოებაში, ანუ ადამიანთა ერთობაში, არსებული უფლებები მეტად საინტერესოა. იქიდან გამომდინარე, რომ ადამიანებს სურთ იყვნენ საკუთარ უფლებათა საწყისები ანუ თავის-უფალნი, ნებისმიერი ორი ან მეტი ადამიანისგან შემდგარი ერთობა, ჩვენი განსხვავებულობიდან გამომდინარე, თავის თავში მოიცავს ურთიერთსაწინააღმდეგო სურვილების სიმრავლეს. ამიტომაც, თუ ჰარმონიული არსებობა გვსურს, უნდა დავაკვირდეთ ერთმანეთს და ისეთი ზნეობრივი კანონები მოვიფიქროთ, რომლებიც ამ ურთიერთსაწინააღმდეგო სურვილებს საუკეთესოდ შეუხამებს ერმანეთს; რაც უფრო მეტ უფლებებს მივცემთ ერთმანეთს, მით მეტი პრობლემები შეგვექმნება ერთმანეთთან თანაცხოვრებისას - ახალი წესის დამატება, ავტომატურად ნიშნავს გაზრდილ წესების სიმრავლეს; ცხადია ამ წესთა,ნებისმიერი ქმედების თუ უმოქმედობის შედეგად, დარღვევის ალბათობა მეტია, ვიდრე ახალი წესის დამატებამდე იყო. ამიტომაც, თუ ჩვენი მიზანი მშვიდობიანი თანაცხოვრებაა, უნდა დავთანხმდეთ ისეთ წესებს, რომლებიც ადამიანებს მიანიჭებენ ისეთ უფლებებს, რომელთა ფარგლებში მოქმედება ან უმოქმედობა გავლენას მხოლოდ ამავე უფლების მფლობელზე მოახდენს. სხვა შემთხვევებში ანუ იმ დროს, როდესაც ერთ პიროვნებას, დადგენილი წესების მიხედვით, მინიჭებული აქვს უფლება სხვის უფლებათა საზღვრებში შეიჭრას, ვიღებთ მდგომარეობას, რომელიც დასაწყისშივე კონფლიქტურია, რაც, თავისმხრივ, ჩვენს მიზანს - მშვიდობიან თანაცხოვრებას უქმნის საფრთხეს. აქედან გამომდინარე, ჰარმონიული თანაცხოვრებისთვის, ჩვენ გვჭირდება მხოლოდ მინიმალური უფლებანი, რომლებიც ჩვენს ფუნდამენტურ მოთხოვნილებებს დააკმაყოფილებენ.

სიცოცხლე პიროვნებაში იწყება და პიროვნებაშივე მთავრდება. სიცოცხლის უფლების საწყისიც და მფლობელიც თავად ადამიანია, ანუ მას შეუძლია ამ უფლების ფარგლებში, საკუთარი სიცოცხლის უზრუნველსაყოფად, ნებისმიერი ქმედება ან უმოქმედობა განახორციელოს. სიცოცხლე დროში გაწელილი პროცესია, რომელიც მიმართულია პიროვნების არსებობის გაგრძელებისკენ ანუ მე-ს შენარჩუნებისკენ. იქიდან გამომდინარე, რომ მე კონცეფცია საკუთარი თავის ფლობა ანუ თავის-უფლებაა - სიცოცხლის უფლება საკუთარი თავის ფლობის ანუ მე-ზე საკუთრების უფლებაა. 

მოსაზრება, რომ ჩვენივე თავების მფლობელნი ვართ, მივიღოთ წინაპირობის გარეშე და შევთანხმდეთ რომ „ჩვენი თავი ჩვენადვე გვეყუდნის“. რაც შეეხება პრეტენზიას ჩვენი არსების გარეთ არსებულ გარემოში საგნების ფლობაზე - მას უნდა მოვუძებნოთ ფლობის საფუძველი, რაც მასზე დასაკუთრების უფლებას მოგვცემდა. ასეთ ფლობის საწყისი შრომა გახლავთ, ენერგია რომელიც ჩვენი განუყოფელი ნაწილია და რომლის გახარჯვის შემდეგ მიღებული შედეგიც ჩვენი ხდება. ეს ჩემია - რადგან მე ეს შევქმენი, მასზე ენერგია დავხარჯე, გახლავთ ზნეობრივი ბაზისი საგნებზე საკუთრების უფლებისა.

რას ვგულისხმობთ, როდესაც ვამბობთ რომ ვფლობთ საგნებს, რომელთა მოპოვებაზეც გავისარჯეთ ან შევქმენით ისინი? დავუშვათ, რომ ვფლობთ ერთ კილო სიმინდს. ჩვენ შეგვიძლია ეს სიმინდი დავფქვათ, მისგან რაიმე გამოვაცხოთ, მეგობრებს ვუწილადოთ, საერთოდ არ გამოვიყენოთ, გავყიდოთ, გადავცვალოთ ან ყანის დამუშავებისთვის ვინმეს ჯამაგირად მივცეთ. სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ, ჩვენივე საკუთრებაში არსებულ ნებისმიერი რესურსის განმკარგავნი თავად ვართ ანუ თავისუფლები ვართ მის განაწილებაში. ჩვენი საკუთრების განაწილების უფლებაში ჩარევა, პირდაპირ ნიშნავს საკუთრების უფლების დარღვევას; როდესაც შრომის ნაყოფების, თუნდაც ნაწილობრივ, მითვისებას  რეგულარული ხასიათი (მაგალითად: მაღალი გადასახადების საშუალებით) ეძლევა, ადამიანები ვკარგავთ ინტერესს შრომისადმი, რადგან მისი შედეგები, რომლებიც სრულიად სამართლიანად გვეკუთვნის, სხვის საკუთრებაში გადადის. 

მსჯელობიდან გამომდინარე, ადამიანის ფუნდამენტური უფლება საკუთარ თავზე საკუთრების უფლებაა, რომელიც გახარჯული ენერგიის შედეგად მიღებულ ნაყოფსაც მოიცავს. შესაბამისად, მაქსიმალური ზღვარი საკუთარი თავისუფლებისა, რომელიც წესის სახით უნდა მივიღოთ, სხვა ადამიანის საკუთრების უფლება ანუ თავისუფლება გახლავთ. საკუთრების სურვილისამებრ განკარგვა, საკუთრების უფლების განუყოფელი ნაწილია ე.ი. ნებისმიერი გადაწყვეტილების შემდეგ მიღებული შედეგი , რომელიც ერთი ან მეტი ადამიანის საკუთრების უფლებას, ნებაყოფლობით, ერთ ან მეტ ადამიანს გადასცემს, ტოლფასია საკუთარი შრომის ნაცვლად მიღებული შედეგებისა.

ცხადია, რომ ჩვენი მიზნის - მშვიდობიანი თანაცხოვრების მისაღწევად ეს პრინციპი საუკეთესოა. თუკი ჩავუღრმავდებით, მივხვდებით რომ საკითხის ასეთი ხედვა დღევანდელობაში არსებულ ბევრ პრობლემას აგვარებს, მაგალითად: 

1. ყბადაღებულ უფასო განათლების პრობლემას, რომელიც გულისხმობს სხვა ადამიანთა საკუთრების უფლებაში შეჭრას, რადგან უფასო განათლების მიღების უფლება, სხვათა ხარჯზე უფასოდ სწავლას ნიშნავს. განათლების მიღების უფლება კი, თვისობრივად სხვა შინაარსის მატარებელია; იგი გულისხმობს, რომ ნებისმიერ ადამიანს შეუძლია განათლება მიიღოს (საკუთარი ძალისხმევით მიიღოს ან არ მიიღოს და სხვისგან ნებაყოფლობით მიიღოს ან არ მიიღოს) იმ მაქსიმალური საზღვრის ფარგლებში, რომელიც ზემოთ უკვე ვახსენეთ. 
2.  ე.წ. უმცირესობათა უფლებების პრობლემას. ჩვენი პრინციპის მიხედვით, უმცირესობებს არ უნდა გააჩნდეთ პრივილეგირებული უფლებანი, რადგან ამ შემთხვევაში, ესეთი უფლებების არსებობა, სხვათა თავისუფლებაში შეჭრა გამოდის. 
3. შრომის უფლების არასწორი ინტერპრეტაციის პრობლემას. ქართველ პროფკავშირელთა და მემარცხენეთა მიხედვით შრომის უფლების გაგება, პირდაპირ ნიშნავს საკუთრების განკარგვის უფლებაში ჩარევას (მაგალითად: მინიმალური ხელფასის კონცეფცია).

(c) საბა ჯაჯანიძე 2012 წ.

უფასო

მრავალი ადამიანი თანხმდება, რომ ამ ქვეყანაზე უფასო არაფერია. საწინააღმდეგო აზრი მხოლოდ იმათ აქვთ, ვისაც წარმოდგენა არ აქვთ რა არის ფული, ეკონომიკა, განათლება, მთავრობა, კერძო სექტორი და სხვა ხშირადხმარებადი სიტყვები.

ნებისმიერ ქმედებას გააჩნია თავისი დანახარჯი. არ აქვს მნიშვნელობა ეს იქნება სწავლების საფასურის გადახდა, პომიდვრის ყიდვა ბაზარში თუ საყიდლებიდან სახლში დაბრუნება. რაიმეს მისაღებად, აუცილებელია მსხვერპლის გაღება. თუნდაც სუნთქვას ფილტვების მუშაობა ჭირდება. რა თქმა უნდა არავინ იტყვის დღეს იმდენი ვისუნთქე, რომ დავიღალეო თუმცა ფაქტი ფაქტია - ესეც დაკავშირებულია, შეიძლება უმნიშვნელო, მაგრამ მაინც დანახარჯებთან.

როგორი უნდა იყოს მთავრობის როლი ეკონომიკაში? ამ კითხვაზე უამრავი განსხვავებული პასუხია. პირველი აქსიომა რაც ყველამ უნდა გაითავისოს არის ის, რომ რაც უფრო დიდია მთავრობის როლი ეკონომიკაში, მით უფრო მცირეა კერძო სექტორის შესაძლებლობები. კერძო სექტორი შედგება ნებისმიერი ადამიანისგან ვინც არ არის მთავრობის შემადგენლობაში ანუ ვინც უშუალოდ არ მუშაობს საჯარო სტრუქტურებში. ეს კი მოსახლეობის ძალიან დიდ ნაწილს შეადგენს. ერთის გაზრდა მეორის დაპატარავებას იწვევს და პირიქით.

იმისთვის, რომ გაიზომოს მთავრობის სიდიდე, ერთ-ერთი კარგი ინსტრუმენტი მის მიერ დახარჯული ფულია. მაგალითად, თუ თქვენ გაქვთ ხელფასი 100 ლარი და საშემოსავლო გადასახადი არის 20%, მთავრობის ბიუჯეტში მიდის 20 ლარი, რომელიც შეიძლება დაიხარჯოს ისეთ რამეზე, რაზეც თქვენ ნამდვილად არ გემეტებათ იგივე თანხა. მთავრობის როლი იზრდება მაშინ, როდესაც 20 ლარის ნაცვლად 21, 22, 30, 40 ან სულაც 60 ლარს გართმევენ გადასახადის სახით. შესაბამისად, როდესაც ვინმე მთავრობას სთხოვს რაღაცაში ფული დახარჯოს, ავტომატურად ნიშნავს, რომ იგი ითხოვს რაც შეიძლება მეტი ფული გამოართვან გადასახადის გადამხდელებს ამ ხარჯების გასაღებად.

კითხვაზე, უნდა აფინანსებდეს თუ არა მთავრობა სწვლებას სრულიად, ადამიანების ნაწილი ცალსახად დადებით პასუხს გასცემდა. ეს თემა ძალიან სენსიტიურია თითოეული ჩვენთაგანისთვის. საქმე ახალგაზრდებს ეხება, მათ განათლებას, მომავალს და ა.შ. თუმცა, ნებისმიერ საკითხს უკეთესია თუ ცივი გონებით მივუდგებით. მეც მინდა, თანაც ძალიან, მქონდეს წითელი ფერარი და ამას ჩემს ფუნდამენტურ უფლებად ვთვლიდე, მაგრამ ყველას კარგად მოგვეხსენება, რომ მე მხოლოდ ემოციებზე დაყრდნობით ვსაუბრობ, როდესაც წითელი ფერარის ყოლაზე პრეტენზიას ვაცხადებ და მეტიც, ვიღაცა სხვისგან ამას სრულიად უფასოდ ვითხოვ. უმაღლესი განათლება ისევე როგორც წითელი ფერარი ეს პრივილეგიაა და არა ადამიანის ფუნდამენტური უფლება. რა თქმა უნდა თუ სოციალისტურ სწავლებას არ მივდევთ. ამ სწავლებას ვინც მისდია როგორ დაასრულა ან როგორ ასრულებს ბევრი მკითხაობა არ უნდა. ნურც იმით ეცდებიან ადამიანების ტვინის გამოლაყებას, რომ ეს ნამდვილი სოციალიზმი არ იყო და დაამახინჯეს. ყველაფერზე ჯობს შედეგით ვიმსჯელოთ. იდეალურ სამყაროზე ოცნება ცუდი არ არის, თუმცა დამახინჯებული რწმენის და ცნობიერების გადმოტანა პრაქტიკაში და ამით ადამიანების ცხოვრების მოწამვლას ყოველთვის წინ უნდა აღუდგეს საღად მოაზროვნე საზოგადოება.

მაშ ასე, რატომ არ უნდა იყოს სწავლება უფასო საქონელი? პირველი და ყველაზე მნიშვნელოვანი - უფასოს არაფერს უარსებია, არ არსებობს და არც იარსებებს. თუ ვინმე ითხოვს უფასო სწავლებას, ეს იმას ნიშნავს, რომ იგი ითხოვს ვიღაცამ გასწიოს ამისთვის დანახარჯები. მოდი უნამუსოები ნუ იქნებით და ნუ იტყვით, რომ მთავრობისგან ითხოვთ. ეს მთავრობა არ არის. ეს ხალხია. ეს გადასახადის გადამხდელები არიან, ვისგანაც ამ ყველაფრის უზრუნველყოფას მოითხოვთ. აქვე ვაწყდებით მორალის საკითხსაც. რამდენად მზად ვართ სხვის ჯიბესა და ცხოვრებაში ჩავყოთ ხელი და ცხვირი. გადავუწყვიტოთ თუ რა არის უკეთესი. რა უფრო მორალურია - დაეხმარო ერთ ადამიანს მეორეს გაძარცვით თუ არავინ არ გაძარცვო და მისცე ყველას საშუალება თავისით წარმოაჩინოს თავისი შესაძლებლობები?

საქართველოში ყოველწლიურად საშუალოდ 25-30 ათასი აბიტურიენტია. სწავლა საშუალოდ 4 წლისგან შედგება. დღეს გადასახადი 2250 ლარია. იმისთვის, რომ სრულიად დაფინანსდეს თუნდაც 25 000 სტუდენტი წელიწადში საჭიროა საქართველოს ბიუჯეტიდან მოხდეს 225 მილიონი ლარის გამოყოფა. ეს მხოლოდ სტუდენტების საფასური. აქვე უნდა გავითვალისწინოთ ისიც, რომ სახელმწიფო უნივერსიტეტების სრული უმრავლესობა მუშაობს წაგებაზე და სახელმწიფოს მისი შენახვის ხარჯები ისედაც კისერზე აწევს. სტატისტიკის დეპარტამენტის მიხედვით საქართველოს ბიუჯეტი 5,4 მილიარდი ლარია. უფასო განათლება კი ხარჯების თითქმის 5%-ით გაზრდას გულისხმობს. ხარჯების 5%-ით გაზრდა კი ნიშნავს საშემოსავლო გადასახადის მინიმუმ 4%-ით ზრდას.

პირველი პრობლემა რაც ამ საკითხს უკავშირდება ეს საკუთრების უფლებების არაღიარებაა. მე პატივს ვცემ ჩემი მეზობლის საკუთრების უფლებას და თუ იგი საკუთარი შრომით შეძენილ ხიზილალას მიირთმევს, ამ უკანასკნელის გაზიარებას ძალისმიერი მეთოდით არ მოვითხოვ. ეს მე არ დამიმსახურებია.



ნუ გვექნება პრეტენზია იმაზე, რაც ჩვენ არ გვეკუთვნის და უაზრო ქუჩაში დგომას და „ყველაფერი უფასოს“ ძახილს ჯობს საქმე გავაკეთოთ, რადგან თითოეულის დრო ეს დანახარჯებთანაა დაკავშირებული და ამ დროში სარგებლის მიღებაც შეიძლება, რომელსაც ისევ ჩვენი შრომით მივიღებთ.

(c) ზვიად ხორგუაშვილი, 2012 წ.